|
ZHORES ALLFEROV - FIZIKANI, LAUREATI I CMIMIT
“NOBEL”
(BISEDA NGA IRINA CAJKO)
Kjo bisede i kushtohet fizikanit nga qyteti Sankt-Peterburg, zv.presidentit
te Akademise se shkencave te Rusise Zhores Allferov, laureatit te cmimit
“Nobel” per vitin 2000.
Ai lindi me 15 mars, 1930, ne qytetin biellorus Vitebsk ne nje famiIje
inxhinieri. Familja nderroi shume vende banimi, sepse i ati hidhej nga
nje uzine ne tjeter, nga nje qytet ne tjeter. Keshtu qe kur ishte femije
Zhores Allferovi shikoi jo vetem pjesen evropiane te BS-it, por edhe Uralin
dhe Siberine.
Si dhe shume djem ai u perpoq te bente konstruksione te ndryshme prej materialesh
ndihmese si dado, tel, gome, dhoge, thuper, qe para se te ulej ne bankene
shkolles.
Ne shkollen e mesme prej te gjitha lendeve e kishte qejf me shume matematiken
dhe fiziken. Ai kishte edhe nje pasion tjeter te forte - rrethin teatror.
Por kur erdhi koha per te zgjedhur profesionin perfundimisht, fitoi pasioni
per tekniken. Ai shkoi ne Leningrad dhe hyri ne Institutin elektroteknik,
te cilin e mbaroi shkelqyeshem.
Nga viti 1953 e deri me sot jeta profesioniste e Zhores Allferovit eshte
e lidhur me Institutin e famshem fiziko-teknik, i cili mban emrin e akademikut
loffe, ne Leningrad, sot Peterburg. Atje ai pershkoi rrugen nga nje inxhinier
i zakonshem, bashkepunetor i vogel shkencor deri tek drejtori, doktori
i shkencave fiziko-matematike.
Ai eshte gjithashtu anetar i huaj I Akademive te shkencave te SHBA-ve,
Polonise, Sllovakise, Jugosllavise, Korese, doktor nderi i Karllov universitetit
ne Prage, profesor nderi i Universitetit ne Havane (Kube). Zhores
Allferovi eshte mbajtes i cmimit te Shoqerise fizike evropiane, i medaljes
se arte te Institutit “Franklin” ne SHBA...
Zbulimet e tij shkencore ne fushen e fizikes se gjysmepercuesve dhe te
elektronikes se kuanteve perdoren sot gjate ndertimit te linjave te nderlidhjes
me ane te fibrave optike, ne incizimin e disqeve me lazer, gjate ndertimit
te baterive diellore dhe te tranzistoreve per celularet mobile.
Nje here Zhores Allferovin e pyeten se cfare qendrim mban ndaj largimit
te shkencetareve te Rusise jashte shtetit. Ai tha: “Ne, optimistet, mbetem,
punojme ketu. U larguan pesimistet, keshtu qe s’ka asgje te tmerrshme.
Po seriozisht - nuk ka te keqe pa te mire! Sigurisht, largimi i kuadrove
shkencore - kjo eshte shume e trishtueshme. Por, nga ana tjeter, bashkepunimi
shkencor nderkombetar midis Rusise dhe vendeve perendimore eshte bere shume
me efektiv. Kjo eshte mire…”
Shume te huaj jane te mendimit se “Zhores” nuk eshte emer, po mbiemer i
ketij njeriu. Dhe ai provon shpesh se nuk eshte francez, por rus nga kombesia.
l ati - Ivan Allferovi - ishte komunist. Djalin e madh e quajti Marks,
kurse te voglin - Zhores, - per nder te idhujve te vet. Marks Allferovi
ra ne vitet e luftes se dyte boterore, afer Kievit, fare i ri. Vellai i
vogel ndjen deri tani dhembje nga kjo humbje. Studimi i historise ushtarake
te shekullit XX u be per te nje pasion serioz.
Ne moshen 70 vjete qe ka tani Zhores Allferovi te mahnit me energjine e
vet.
Zhores Allferovi i do shume nxenesit e tij te talentuar. Ai nuk humbi aftesine
qe te habitet dhe di t’i habise te tjeret. Kjo, ndoshta, sepse shpirtin
e ka te ri?
15.01.2001
|